Okukubaganya ebirowoozo ku bwapulezidenti kujjudde obukodyo okuva mu bakugu mu nnimi eri abalabi
Emivuyo gy’okukubaganya ebirowoozo (debategate) mu Amerika nga October 28, 1980 wakati w’abeesimbyewo ku bwapulezidenti Ronald Reagan ne Jimmy Carter, bukakafu nti okukubaganya ebirowoozo tekutera kwoleka mutindo gwa ndowooza n’obuntu bw’abayinza okuba abakulembeze.
Abamu ku beekenneenya bakkiriziganya nti obuwanguzi bwa Reagan mu kulonda kwa Pulezidenti wa Amerika mu kiseera ekyo bwava ku buwanguzi bwe yafuna okuwangula okukubaganya ebirowoozo mu October. qqcitybet
Mu kukubaganya ebirowoozo okwo, Reagan yasalirwa omusango ng’alabika ng’asinga okuwuliziganya. Atwalibwa ng’asobola okunnyonnyola pulogulaamu eno mu lulimi olusinga okubeera ku musingi era olukwata ku nneewulira. Newankubadde alina obuyinza bungi ku bukulu bw’ekizibu kino, gw’avuganya naye, Carter, atwalibwa ng’atalina ssanyu lya siteegi kubanga akozesa ebigambo eby’ekikugu ebisingako ebitazzaamu maanyi nnyo.
Wabula omuwandiisi Laurence Barrett mu kitabo kye Gambling With History: Reagan in the White House alaga nti ddala Reagan yafera ng’assa mu nsawo obupapula bwa Carter ng’okukubaganya ebirowoozo tekunnatandika. Ebifulumiziddwa bitegeezezza Reagan okumanya obukodyo Carter bw’agenda okukozesa n’okumanya engeri y’okubukolako.
Omusango gukakasa nti, abakulembeze abalina engeri ennungi tebatera kusukkuluma mu kukubaganya ebirowoozo ne vice versa. Mu kukubaganya ebirowoozo ku bwapulezidenti, etteeka ly’omutendera likola ng’omuntu alina obukugu mu kubunyisa obuseegu y’alina omukisa okuwangula. Oyo yenna asobola okwetooloola amateeka ga siteegi, alina emikisa mingi okuwangula.
Olulimi kye kisumuluzo
Etteeka lya siteegi erikola ku kukubaganya ebirowoozo ku bwapulezidenti lifuula obukugu mu lulimi eky’obugagga ekikulu okuwangula okukubaganya ebirowoozo. Mu butuufu, obukugu bw’okuzannya n’ebigambo buyinza obutaba na mugaso gwonna ku busobozi bw’okugonjoola ebizibu by’eggwanga.
Mu kitabo ekiyitibwa The Qualities of Effective Presidents, pulofeesa w’ebyobufuzi Freed Greenstein okuva mu yunivasite y’e Princeton abikkudde nti waliwo engeri mukaaga pulezidenti z’alina okuba nazo. Engeri omukaaga ze zino: empuliziganya mu lujjudde, obusobozi bw’ekitongole, obusobozi bw’ebyobufuzi, okwolesebwa, engeri y’okutegeera, n’amagezi ag’enneewulira.
Okusinziira ku lukalala luno, kiyinza okumalirizibwa nti obukugu bw’empuliziganya bw’abeesimbyewo ku bwapulezidenti kye kimu ku bisumuluzo okuwangula okukubaganya ebirowoozo. Wadde nga kikulu nnyo, engeri endala ettaano tezisuzibwa nnyo ku siteegi.
Obukodyo bw'okwesimbawo ku bwa Pulezidenti mu kukubaganya ebirowoozo
Stage logic ekubiriza abesimbyewo okulabika nga batuukiridde. Okusobola okutuukiriza ekiruubirirwa ekyo, abesimbyewo bakozesa obukodyo obw’enjawulo.
Okusinziira ku bye twalaba okuva mu kukubaganya ebirowoozo ku bwapulezidenti bwa Indonesia mu 2014 n’okukubaganya ebirowoozo ku bwapulezidenti bwa Amerika mu 2016, waliwo obukodyo bw’ennimi obuwerako abesimbyewo bwe batera okukozesa okuwangula okukubaganya ebirowoozo ku bwapulezidenti.
Komentar
Posting Komentar